27 februari, 2021

illustratie door Astrid Chamberland

Zalig Kerstfeest… of is het fijn Yulefeest?

Binnenkort is het weer tijd voor ons jaarlijkse Kerstfeest. In dit corona-jaar een beetje anders dan anders, maar in normale omstandigheden een tijd van gezelligheid, warmte, samenzijn, cadeautjes en overheerlijke, uitbundige maaltijden.

 Wist je dat ons Kerstfeest ontstaan is uit een vast onderdeel van het heksenjaar, namelijk Yule? De Yuletijd spreidt zich uit over een tweetal weken en start op 21 december met het Yulefeest of Midwinterdag. Net zoals we elk jaar eind december genieten van de kerst- en nieuwdagen, zo dompelen we ons – volgens de heksentraditie – vanaf 21 december twee weken onder in feesten en samenzijn. Op Yule of Midwinterdag, dat symbool staat voor de geboorte van de zon, vieren we de kortste dag van het jaar, de ommekeer van donker naar licht. 

Tijdens het opzoeken en rondvragen over het Yulefeest viel me op dat er héél wat gelijkenissen zijn met ons traditionele Kerstfeest. Ik neem jullie even mee in deze gelijkenissen en geef graag wat tips om de Yuletijd extra bijzonder te maken. 

De kerstboom

Onze alom bekende Kerstboom werd vroeger een ‘Yuleboom’ genoemd en werd op twee manieren gebruikt. Enerzijds kon de boom vanaf Midwinterdag in kleine stukjes opgebrand worden in de open haard. Op die manier offerde de boom zichzelf op om licht en warmte te geven. Anderzijds kon men ook buiten een Yuleboom versieren met offers van fruit, versierde stukjes hout, spiegelende stukjes koper en zilver of beeldjes om geesten op afstand te houden van het huis. Vandaag combineren wij de beide tradities door onze boom op te tuigen met kerstballen, slingers en kerstlichtjes. 

Yule-tip: misschien is het wel een leuk idee om dit jaar zelf wat decoratie in elkaar te knutselen voor de Yuleboom? Teken sneeuwvlokjes op karton, knip ze uit en hang ze aan een touwtje in de boom. Beschilder dennenappels alsof ze besneeuwd zijn, maak tekeningen op kleine houten schijfjes of hang trosjes kaneelstokjes bijeen met rode linten.  

De kerststronk

Vele families hebben de traditie om op Kerstdag te genieten van een heerlijke kerststronk. Als je zo’n stronk eens van dichtbij bestudeert zal je misschien opvallen dat deze iets weg heeft van een blok hout. Helemaal niet toevallig! De kerststronk is namelijk gebaseerd op het Yuleblok. In de eeuwenoude traditie was het Yuleblok het laatste stuk hout van de Yuleboom dat 13 dagen na Midwinterdag verbrand werd om het leven en het terugkerende licht te eren. Het verbranden van dit Yuleblok werd ook gezien als een moment om te verbinden met elkaar. Vroeger was het niet zo vanzelfsprekend dat je makkelijk de winter zou overleven en werd elke Yuletijd gevierd alsof het de laatste kon zijn. 

Yule-tip: Zaag een stuk hout en versier dit met hulst en ander wintergroen. Zet een vuurkorf klaar en verbrand het Yuleblok om zo de zon te eren en te vragen om terug te keren. Heb je geen tuin of vuurkorf, boor dan gaten in je Yule-blok waarin je kaarsen of waxinelichtjes plaatst, of leg het blok voor een mooie kandelaar met kaarsen. Sta even héél bewust stil bij alles waarvoor je dankbaar wil zijn en wees extra lief voor elkaar.

De Kerstman

De Kerstman, een man met witte baard die samen met zijn rendieren en elfen op de Noordpool woont? Nee hoor, de kerstman is eigenlijk Odin of Wodan, een oppergod in de Noordse mythologie. Volgens de mythologische verhalen reisde deze god op een bijzonder achtpotig paard dat door de lucht kon draven. Hij werd vaak afgebeeld met een lange witte baard, brede hoed en een rode mantel. Zie je de gelijkenissen met onze huidige Kerstman en zelfs met Sinterklaas?

Of zoals het liedje ‘Santa Claus is Pagan too’ klinkt:

Santa Claus is Pagan too
Just like all the rest
And if you are a merry witch
He’ll breng you all the best
So get that star up on the roof
And bake those cookies too
Cause Christmas time is really Yule
And Santa’s Pagan too

(Full version: https://www.youtube.com/watch?v=ekeDVCzv3B8)
(Lyrics: https://genius.com/Emerald-rose-santa-claus-is-pagan-too-lyrics)  

Kerstcaroling

Ja, je leest het goed. Ook het jaarlijkse Christmas-caroling vindt zijn oorsprong in de Keltische/Germaanse traditie. Het zal je dan ook niet verbazen dat er verwijzingen naar het Yule-feest zitten in een aantal van onze grootste kerstklassiekers: 

Uit ‘Have yourself a merry little Christmas:

Have yourself a merry little Christmas
Make the Yule-tide gay
From now on
Your troubles will be miles away

Uit ‘Deck the halls’: 

See the blazing Yule before us,
Fa la la la la, la la la la.
Strike the harp and join the chorus.
Fa la la la la, la la la la.

Yule-tip: als rasechte ‘zangheks’ wil ik je aanmoedigen om van deze warme en gezellige tijd gebruik te maken om veel en uitbundig te zingen. Zingen is een eeuwenoude magische handeling. Zing je intenties en plannen voor het nieuwe jaar dat komt met terugkeren van het licht en de zon. Door je doelen en plannen te zingen geef je ze extra kracht bij. 

Geniet van het Yule-feest

Zoals je dus merkt zijn héél wat van onze gewoontes in de Kerstperiode ontstaan uit Keltische en Germaanse tradities en rituelen. Een mooi ritueel waar ik graag dit artikel mee afsluit is het binnenbrengen van het licht: 

Yule-tip: Doof alle lichten in huis en probeer om het donker voor enige tijd te ervaren en te omarmen. Probeer geen schrik te hebben voor het donker. Als we dromen, als we onze ogen sluiten, als we mediteren gaan we het donker in. Een zaadje dat geplant wordt, groeit in het begin in het donker. Het nieuwe leven dat een moeder draagt, groeit in het donker. Het donker is de plaats waar creatie zijn oorsprong vindt. Als je er klaar voor bent mag je een kaars ontsteken. Zie en ervaar dan hoe één simpele kaars de kamer verlicht. Ontsteek vervolgens met diezelfde kaars de andere lichtjes en zie hoe het licht groeit en groeit. Net als het licht van de zon. Vertrouw er op dat het licht terugkomt. 

Fijne Yule!

Bron: ‘De weg van de Heks’ en artikels van Lunadea (www.lunadea.be